Tương tự ô tô du lịch dưới 9 chỗ ngồi, xe chở khách hiện nay tại Việt Nam được thiết kế với nhiều kiểu dáng và công năng khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của các đơn vị mua xe kinh doanh dịch vụ vận chuyển hành khách. Bên cạnh sự khác biệt về số lượng ghế ngồi hay giường nằm, nhiều mẫu xe khách chỉ được bố trí một cửa lên xuống ở phía trước, trong khi một số dòng xe khác có hai cửa, gồm cửa trước và cửa giữa bên phải thân xe.
Điều này khiến không ít hành khách đã và đang sử dụng xe khách để đi lại làm việc hàng ngày hay thỉnh thoảng đi xe khách đường dài băn khoăn, liệu xe khách chỉ có một cửa lên xuống có đảm bảo an toàn (!?). Đặc biệt, trong trường hợp xảy ra va chạm, cháy nổ hoặc các tình huống khẩn cấp cần sơ tán nhanh, hành khách ngồi ở các vị trí ghế, giường nằm phía cuối xe sẽ khó thoát ra ngoài.
Thực tế, số lượng cửa lên xuống không phải là tiêu chí quyết định mức độ an toàn của xe khách. Với xe chở khách, cửa lên xuống chủ yếu phục vụ việc đón, trả khách và được tính toán dựa trên kích thước, công năng sử dụng cũng như loại hình vận tải mà chiếc xe hướng đến.
Với các mẫu xe khách trên 40 chỗ hoặc xe giường nằm chạy tuyến cố định, thường có khoang hành khách được bố trí theo cấu trúc đặc thù, việc chỉ sử dụng một cửa lên xuống giúp tối ưu không gian bên trong, tăng độ cứng vững của thân xe và giảm trọng lượng. Ngược lại, các mẫu xe khách có số lượng chỗ ngồi ít hơn hoặc xe buýt thương di chuyển trong thành phố… thường có hai hoặc ba cửa nhằm rút ngắn thời gian lên xuống xe, đặc biệt khi lượng hành khách khá đông tại mỗi điểm dừng.
Tại Việt Nam, các quy định cũng không yêu cầu xe chở khách phải có từ 2 cửa trở lên. Cụ thể, theo QCVN 09:2024/BGTVT, ban hành kèm Thông tư 48/2024/TT-BGTVT và có hiệu lực từ ngày 1.1.2025, quy định khoang chở khách phải có ít nhất một cửa lên xuống ở bên phải theo chiều tiến của xe, ngoại trừ xe buýt nhanh BRT hoặc loại hình vận tải tương tự.
Do đó, việc một chiếc xe khách chỉ có một cửa không đồng nghĩa với việc chiếc xe đó kém an toàn hơn xe có hai cửa.
Thực tế cho thấy nhiều mẫu xe khách hiện đại chỉ có một cửa lên xuống nhưng vẫn đáp ứng đầy đủ các quy chuẩn về an toàn nhờ được trang bị hệ thống cửa thoát hiểm, cửa sổ thoát hiểm, búa phá kính cùng kết cấu thân xe đạt tiêu chuẩn.
Đây cũng là điểm khiến nhiều người thường nhầm lẫn cửa lên xuống cũng là cửa thoát hiểm trên xe khách. Thực tế, về thiết kế, đối với ô tô chở khách hay kể cả xe khách giường nằm, ngoài cửa chính, nhiều mẫu xe còn được trang bị các lối thoát hiểm để hành khách có thể rời khỏi xe trong trường hợp khẩn cấp. Trong đó, một số xe khách được trang bị cửa thoát hiểm trên trần xe bố trí phía sau xe, một số khác lại thiết kế cửa sổ thoát hiểm có thể phá kính. Trên hầu hết xe khách đời mới, còn được trang bị búa phá kính tại các vị trí cửa sổ thoát hiểm. Khi cửa chính không thể mở do va chạm hoặc xe bị lật, hành khách có thể sử dụng búa để phá kính và thoát ra ngoài.
Trái lại, xe khách có hai cửa lên xuống chưa hẳn đã đảm bảo an toàn. Trước hết, xét về yếu tố kỹ thuật và khả năng chịu lực va đập, mỗi vị trí mở cửa đều làm giảm một phần kết cấu chịu lực của thân xe. Khi giảm số lượng cửa, nhà sản xuất có thêm điều kiện gia cường khung sườn, từ đó cải thiện khả năng chịu va đập và tăng độ cứng vững, ổn định của thân xe. Bên cạnh đó, xe khách có hai cửa ra vào nhưng nếu không được bảo dưỡng tốt cơ cấu chốt khóa vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn.
Yếu tố an toàn của mỗi chiếc xe khách không đơn thuần chỉ nằm ở số lượng cửa lên xuống xe. Xe khách chỉ có một cửa lên xuống vẫn đảm bảo an toàn nếu được thiết kế đúng tiêu chuẩn và trang bị đầy đủ các phương án thoát hiểm. Quan trọng là trước khi bắt đầu chuyến đi, chủ xe, tài xế cần kiểm tra hệ thống cửa thoát hiểm, trang bị búa phá kính và đặc biệt nên có những chỉ dẫn an toàn cơ bản, cách thoát hiểm cho hành khách trên xe trong trường hợp xảy ra sự cố. Bên cạnh đó, hành khách cũng cần trang bị những kiến thức cơ bản về cách sử dụng các thiết bị an toàn, thoát hiểm khi đi xe khách.
Nguồn: https://thanhnien.vn/xe-khach-chi-co-mot-cua-len-xuong-lieu-co-an-toan-18526072316400265.htm
